النص و التساؤل: دراسة هرمنوطيقية في نظرية الفهم عند محمدباقرالصدر

ظاهرة الفهم بوصفها المدخل الاساسي للمعارف البشرية الاخری، اکتسبت موقعا رئيسيا في الدراسات الفلسفية الحديثة؛ بل تجاوزت ذلک و اصبحت احد المواضيع الهامة لکثير من العلوم الانسانية الحديثة الی ان انتهت اخيرا الی تأسيس علما مستقلا بها، يشمل نظريات و مدارس عديدة کل منها لها رؤيتها الخاصة تجاه النص و کيفية التعامل معه. سنعرض في …

مفاهیم تهی و پر طمطراق

امشب با دوستی درباره ترفندهای ذهن و مهارت‌های زبانی و شیوه تولید برخی مفاهیم گفتگو می‌کردم. در خلال بحث به برخی مفاهیم نا متعین و مشوش رسیدیم که چارچوب و مرز مشخصی نداشته و کاربردهای دقیقی نداشته و گاه حتی گوینده نیز نمی‌داند درباره چه چیزی سخن می‌گوید. یکی از نمونه‌های پر کاربرد این گونه …

همایش یادبود ایزوتسو در بیروت

سفارت ژاپن در بیروت، همایش یادبودی برای توشیهیکو ایزوتسو برگزار کرد که خوشبختانه فرصت شرکت در آن را یافتم. ایزوتسو به جهت تنوع کارهای مطالعاتی اش نمی توان در یک عنوان وصف کرد. وی زبانشناس برجسته ای است که با بکارگیری شیوه وایسگربر در قرآن، مطالعات زبانشناختی مهمی در خصوص این کتاب مقدس ارائه کرد. …

سِحر بيروت

با اين كه چندمين باري است كه به اين شهر پا مي گذارم، اما شب گذشته نيز بسان بارهاي قبل مسحور اين شهر گشتم. بيروت با همه كوچكي‌اش همه خاورميانه كهن و نو را در خود خلاصه كرده است و از اين جهت است كه هيچ وقت در آن احساس تكرار و ملال نمي‌كني و …

جهان‌بینی زبان‌های سامی و آریایی

عنوان این روزنوشتم را از وایسگربر که بنیانگذار مدرسه زبان‌مردم‌شناسی (Anthrolinguistic) برگرفتم. وی و پیروانش از جمله توشیهیکو ایزوتسو بر این باورند که هر زبانی بر پایه نگرشی کلی به جهان و انسان شکل گرفته که فهم ژرف آن بدون نظر از زاویه این جهان‌بینی مشخص امکان‌پذیر نیست. بررسی این موضوع آن هم در مقایسه‌ای …

روح سامی من

باری دوستی گفت که روح تو سامی گشته و از فرهنگ آریایی دور گشته است. مدت‌ها پیش از این نیز به یاد دارم که استاد ارجمندم آقای دکتر آذرنوش پس از خواندن بخشی از رساله‌ام با خنده زیبا و بیان شیرین همیشگی‌اش فرمود که تو فارسی را هم به سامی می‌نویسی! نمی‌دانم! گویا هویت چهل …

انتظار: بازتاب مرگ در آينه زندگي

اين را به عربي بخوانيد! آري انتظار آيينه‌اي است كه مرگ را در ساحت زندگي باز مي‌تاباند! گاه من اگزيستانس تو به هنگام خروج آن چنان راه را بر تو تنگ مي‌كند و ناگزير مي‌شوي كه تنها از دريچه‌اي واحد برون آيي و اين دريچه گاه تنها موسيقي يا سرودن شعر يا كشيدن نقاشي و …

وبا: در کشاکش مرگ و زندگی

پیش از این در روزنوشتی با عنوان «من کیستم» یکی از اشعار زیبای نازک الملائکه را به فارسی برگردان کرده بودم. در این نوشته معروفترین شعر وی با عنوان «الکولیرا» به معنای وبا را برگردان کرده ام که از شاهکارهای شعر معاصر عرب به شمار می رود. نازک الملائکه در کنار بدر شاکر السیاب مبدعان …

خردی در جستجوی راه

این عنوان را از فصلی از کتاب «زکی نجیب محمود» فیلسوف معروف معاصر مصری برگرفته‌ام. عنوان کتاب «قصة عقل» و فصل نخست آن «عقل یلتمس الطریق» است. او در این فصل با نگاهی فلسفی به شرح حال سیر رشد علمی خود از کودکی تا زمان نگارش کتاب پرداخته است. او در جستجوی پیدایش نخستین دیدگاه‌های …

برای چشمان تو!

امروز با دوست گرانقدر و شاعر و ادبیات‌دانی گفتگو می‌کردم و به مناسبت یاد موضوعی در شعر و ادبیات افتادم: نقش چشمان در اشعار و ناخواسته دو شعر فارسی و عربی هم‌زمان به خاطرم آمد. همان دم هر دو شعر را به زبان دیگر برگردان کرده و به دوستی که سبب این التفات بود، هدیه …

پایان اسطوره ابن خلدون

چند شب پیش دوستی در جلسه ای سخن از ابن خلدون به میان آورد و به مناسبت یاد پایان نامه ارزشمند محمود اسماعیل با عنوان «نهاية اسطورة: نظريات ابن خلدون مقتبسة من اخوان الصفا» افتادم و گزارشی کوتاه از این کتاب را برایش نقل کردم. امشب که آن دوست عزیز نسخه‌ای از کتاب را از …

این است شب عمر من! پس ای چرخ روزگار بایست!

جرج جرداق را همه می‌شناسند! نویسنده عرب مسیحی که کتاب معروف «الامام علی: صوت العدالة الانسانية» از اوست و با عنوان «امام علی (ع) صدای عدالت انسانی» به فارسی برگردان شده است. اهمیت این کتاب در گزارشی است که یک مسیحی از منظر یک انسان و نه یک مسلمان از سیره و منش امام علی …

جریان‌شناسی اجتماعی عاشورا

چند روزی پیش از دهه محرم، کارگاهی با عنوان «جریان‌شناسی عاشورا» در جمع روحانیان مستقر سراسر کشور سازمان تبلیغات اسلامی داشتم که در آن سعی کردم در یک بخش پیش‌زمینه‌های اجتماعی جریان عاشورا را واکاوی کنم و محورهای تحلیل این واقعه را در اختیار مخاطبان نهم و در بخش دوم در جستجوی رهیافت‌های مطالعاتی درباره …

برهان حرکت

برهان حركت: اثبات وجود خدا از راه ريشه‌يابى حركت در جهان هستى اين برهان در متون فلسفى به ارسطو نسبت داده شده و از آن به عنوان روش فيلسوفان طبيعى در برابر فيلسوفان الهى ياد شده است. تقرير عمومى برهان به اين گونه است كه حركتهاى موجود در جهان هستى به فاعلى براى پيدايش نيازمندند …

برهان حدوث و قدم

برهان حدوث و قدم: برهانى كلامى بر وجود خداوند، مبتنى بر فرض آغازى زمانى براى آفرينش جهان واژه حدوث به معناى نو آمدى و قِدَم به معناى ديرينگى است و در اصطلاح كلامى به پديده‌هاى برخوردار از شروعِ زمانى، حادث و به موجودات فاقد چنين آغازى، قديم گفته مى‌شود. متكلمان براساس اين پيش فرض كه …