پروژه داعش، اسلام سیاسی وجریان‌های اصلاح دینی: گذر از اسلام سیاسی به اسلام فرهنگی

موج اخیر سلفی‌گری جهادی شوک بزرگی برای نهادهای مذهبی و حکومت‌های دینی خاورمیانه پدید آورده است. شاید تا کنون هیچ جریان رادیکال دیگری تا این حد اجماع و اتفاق نظر در مخالفت با آن در بین مسلمانان پدید نیاورده باشد. شیعه و سنی، اصلاح‌طلب و محافظه‌کار، اسلام سیاسی و غیر سیاسی، ایران و عربستان، قم و نجف و مدینه و الازهر و حتی طیف وسیعی از سلفیهای سنی همگی در محکوم کردن این جریان اتفاق نظر داشته و نسخه خویش از اسلام را مبرای از اعمال داعش می‌دانند. حال سؤال این جا است که تا چه اندازه مبانی دینی این نسخه‌های مختلف از اسلام با نسخه پیاده شده داعشی تفاوت دارند؟ آیا تفاوت‌ها بنیادین و جوهری است و یا صرفا تفاوتهایی در شیوه عمل و پیاده‌سازی اصول واحد مشترک بین بسیاری از این جریان‌ها وجود دارد؟ و آخر آن که آینه‌ای که داعش از اسلام ارائه می‌دهد نتیجه چه روندی از تطور اندیشه اسلامی است و چه روند دیگری در نقطه مقابل آن می‌تواند پارادایم جدیدی در فهم دینی مسلمانان بیافریند؟

بازخوردهای بنیادگرایی و سلفیه: چالش‌های نظری با جریان‌های روشنفکری و سنتی

این مقاله ضمن مجموعه مقالاتی با عنوان «بنياد گرايي و سلفيه: بازشناسي طيفي از جريان‌هاي ديني» انتشارات دانشگاه امام صادق، 1390ش منتشر شده است. چکیده: بنیادگرایی در نقش جنبشی دینی و در عین حل سیاسی اجتماعی، جریان نوپدیدی در جهان اسلام به شمار می‌رود که تقابل‌های روشنی با جریان روشنفکری و جریان سنتی دارد. تقابل …

نگرش وحدت‌گرایانه در سخنان و سیره امام علی (ع)

دین اسلام با ظرفیت بالاى تنوع‌پذیرى و برخوردارى از جاذبه‏هاى انسانى و جهانى و نه صرفاً قومى و نژادى، زمینه مناسبى براى ایجاد هم‏گرایى در میان پیروان خویش دارد و هر چند اسلام نیز مانند سایر ادیان در سیر تاریخی خود شاهد تقسیمات و تفرقهاى بسیار بوده است، اما همواره عناصر وحدت و هم‏گرایى را …

تأملی در احيای نقش مساجد به اقتضای تحولات عصر جديد

آيينها و مراسم مذهبی يکی از عناصر و مقومات جدايی ناپذير همه دیانتهای آسمانی و بشری است. شعاير در نقش مجموعه سنتهای اجتماعی با مفهوم نمادين دينی يا بشری نه تنها در شاکله و اسکلت اديان و مذاهب حضوری جدی و فعال دارند که در نهادهای اجتماعی ديگر نيز به چشم می خورند. در واقع …

بحران جهان معاصر از دیدگاه سید محمد باقر صدر

ماهنامه پژوهه، ش ۱۲، ۱۳۸۴ براى فهم افکار یک نظریه‏پرداز سیاسى اولین سؤال این است: مشکل او کدام است؟ به نظر او چه چیزى خطرناک، مفسد و مخرّب است؟ چه چیزى او را برانگیخته تا تعمق و تفکر ذهنى خود را به صورت یک نظریه سیاسى منسجم و اساسى به رشته تحریر درآورد؟ هدفش کدام …

موازنه مقبوليت و مشروعيت از ديدگاه سيد محمد باقر صدر

رابطه دو مفهوم مقبوليت و مشروعيت به گونه‌ای که در عصر جديد، مورد اهتمام و توجه فيلسوفان و انديشمندان علوم اجتماعی قرار گرفت، در گذشته برای فيلسوفان و فقيهان و ديگر متفکران علاقه‌مند به مساله حاکميت، مطرح نبوده است. آنان تنها بر مفهوم مشروعيت تمرکز نموده و گاه با ارايه نظريه مشروعيت مبتنی بر قدرت، …