بیش از یک ماه از مرگ دکتر جعفر شهیدی می‌گذرد. به مجرد شنیدن خبر، این روزنوشت به یادم آمد؛ اما فرصت نوشتن آن پیش نیامد.
نوع نگاه ما به تاریخ و توسعه‌نیافتگی آن از عوامل عقب‌ماندگی جوامع ما است. تاریخ تا چند دهه پییش در ایران از زمره علوم به شمار نمی‌رفت و تنها به ثبت [...]

عنوان این روزنوشت نام قطعه شعری از «سزاری پاویزی Cesare Pavese» شاعر معروف ایتالیایی است که «جُمانة حَدّاد» شاعر و ادیب معروف لبنانی آن را عنوان آخرین کتاب خود نهاده است: «سیجیء الموت و تکون له عیناک». درباره این کتاب نمی‌توان بیش از این سخن گفت؛ تنها باید آن را خواند و فقط خواند. اما [...]

دیروز مسیحیان در سرتاسر جهان سالروز ولادت عیسی مسیح را جشن گرفتند. شاید هیچ کس نباشد که نداند عیسی مسیح پیامبر مسلمانان نیز هست و آنان او را در عرض پیامبر اسلام در زمره پیامبران اولوالعزم می‌شمارند. اما کمتر از خود پرسیده‌ایم که چرا مسلمانان نسبت به جشن میلاد مسیح تا این اندازه بی‌تفاوت هستند؛ [...]

هفته گذشته در شب آخر کنفرانس آموزش عالی در عراق جشنی به افتخار مهمانان کنفرانس برگزار شد. هنرمندان چندی در این جشن برنامه‌های جذابی ارایه کردند. در خلال این جشن به نکات تامل‌برانگیز فراوانی برخوردم که هر یک اندیشه‌هایی را به خاطرم آورد.
در آغاز جشن برخی از همکارانم خداحافظی کردند و به هتل برگشتند. وقتی [...]

کنفرانس در روز سه‌شنبه با سخنرانی نسبتا طولانی و مفصل مسعود بارزانی آغاز شد. بعد از ظهر سه‌شنبه جلسات کنفرانس در چهار تالار مستقل شروع به کار کردند. جلسات کنفرانس در مجموعه تالارهای ماموستا سعد برگزار می‌شد. حاضران مقالات خود را به یکی از سه زبان عربی، انگلیسی و کردی ارایه می‌کردند. کارگاه‌های نسبتا مفیدی [...]

هفته جاری همایشی بین‌المللی با عنوان «آموزش عالی در عراق» در اربیل کردستان عراق برگزار می‌شود. فردا صبح عازم اربیل هستم و مقاله‌ای با عنوان «تجدید الدراسات الاسلامیه: الرؤیة - المقاربة - المنهج» را در همایش ارایه خواهم داد که از این لینک قابل دریافت است.
در این مقاله از بحران معرفت‌شناختی و روش‌شناختی مطالعات اسلامی [...]

هر روز بارها در برابر آیینه می‌ایستم و خود را تماشا می‌کنم. این چهره را کاملا به خاطر دارم و با آن خو گرفته‌ام و ممکن نیست آن را فراموش کنم و حتا در خواب هم خود را در همین چهره می‌بینم. آیا من همین چهره هستم که می‌بینم؟ چهره من پیش از این متفاوت [...]

برای آن که فهم درستی از حوادث تاریخ اسلام و حتی حوادث معاصر در بسیاری از کشورهای عربی داشته باشیم، باید ابتدا قبیله را خوب بشناسیم و ساختار اجتماعی و سیاسی آن را تحلیل کنیم. انسان عرب در قالب قبیله، هویت تاریخی و اجتماعی خود را درک می‌کرد و قبیله بستر طبیعی به فعلیت رساندن [...]

دوره امامت امام رضا ازمهمترین نقطه های عطف تاریخ تشیع به شمار می رود که برای شناخت آن لازم است ابتدا نگاهی به جایگاه آن در سیر تاریخی امامت شیعی بیفکنیم. بررسی رابطه و نسبت فعالیت‌های هر امام با امام دیگر از موضوعات مهم مطالعه تاریخ تشیع به شمار می‌رود. نمی خواهم از منظر فلسفه [...]

ترانه‌هایش را از آغاز دبستان به یاد دارم و تا کنون که دوره میانسالی را سپری می‌کنم هنوز از خواندن سروده‌هایش لذت می‌برم. کمتر شاعری چنین شانسی دارد که بتواند برای همه فصول عمر شعر سراید. او ساده و بی‌پیرایه شعر می‌گفت. فهمیدن شعرهایش سخت نبود و نیاز به خواندن و دانستن زیادی نداشت. او [...]

نگارش و تدوین تاریخ از نخستین اهتمامات مسلمانان در تاریخ اسلام است. سابقه تاریخ‌نگاری در اسلام همزاد نخستین تدوین‌ها در سده نخست است. تدوین متون تاریخی حتا بر تدوین متون دانش‌های دیگری چون فقه و تفسیر نیز پیشی گرفته است.
حوادث بحران‌زای دوره نبوی و دوره‌ خلفای راشدین و نیز دوره‌های پس از آن انگیزه کافی [...]

تابستان گذشته فرصت نشد خانواده‌ام را به مسافرت ببرم. از این روی تصمیم گرفتم آنان را برای شب‌های قدر به مشهد ببرم و در برگشت نیز از راه جاده شمال سری به جنگل گلستان و دریای خزر بزنیم. از چند روز قبل آمادگی سفر کسب کرده و برای پسرم نیز چند روز مرخصی از مدرسه [...]

شاید هیچ عارف و شاعری را نیابید که درباره دوست داشتن سخن گفته باشد و از درد ناشی از آن شکوه نکرده باشد. آری دوست داشتن دردناک است، دردناک و سخت و تلخ. تا زمانی که این احساس را در خود فعال نکرده‌ای زندگی در مسیر طبیعی خود در جریان است و چون دوست داشتن [...]

بسیار پیش آمده که ما خود را با دیگری مقایسه کرده و بر مبنای نتایجی که از آن می‌گیریم، انتظارات خود از زندگی را تعریف می‌کنیم و تصمیم‌های مهم زندگی خود را می‌گیریم. گاه این مقایسه تا جایی پیش می‌رود که زندگی یک فرد به نسخه بدل زندگی دیگران بدل می‌شود. حتما تا کنون کودکی [...]

عوام‌زدگی یک آفت است؛ به ویژه اگر در قلمرو یک دانش پدیدار شود. دانش مقوله‌ای نخبه‌گرا است و رهیافت و روش و حتا ادبیات خاص خود را دارد؛ اما اگر آن را به دست عامه نهی و اقتضاءات اپیستمولوژیک آن را به رسمیت نشناسی، آن را گرفتار عوام‌زدگی کرده‌ای و پای جریان پوپولیستی را درون [...]