دیشب گزارشی خبری از شهر تبسه در الجزایر، مرا به شدت به اندیشه واداشت و پس از مدت‌ها دوباره مرا به نوشتن واداشت. شاعر عرب نسبتا معروفی به نام «عادل صیاد» در اقدامی بی‌سابقه، مرگ شعر خود را اعلام کرده و در اقدامی سمبلیک همه دیوان‌های شعر منتشر شده و مخطوطات شعری خود را در تابوتی در گورستان خانوادگی‌شان به خاک سپرد و بر سنگ یادبود آن چنین نگاشت: «هذا ضریح شعر صیاد عادل». همچنین مجموعه‌ای از نویسندگان و ادیبان و خبرنگاران برای شرکت در این مراسم دعوت شده بودند.

بیش از یک ماه از مرگ دکتر جعفر شهیدی می‌گذرد. به مجرد شنیدن خبر، این روزنوشت به یادم آمد؛ اما فرصت نوشتن آن پیش نیامد.
نوع نگاه ما به تاریخ و توسعه‌نیافتگی آن از عوامل عقب‌ماندگی جوامع ما است. تاریخ تا چند دهه پییش در ایران از زمره علوم به شمار نمی‌رفت و تنها به ثبت [...]

عنوان این روزنوشت نام قطعه شعری از «سزاری پاویزی Cesare Pavese» شاعر معروف ایتالیایی است که «جُمانة حَدّاد» شاعر و ادیب معروف لبنانی آن را عنوان آخرین کتاب خود نهاده است: «سیجیء الموت و تکون له عیناک». درباره این کتاب نمی‌توان بیش از این سخن گفت؛ تنها باید آن را خواند و فقط خواند. اما [...]

رنج را آدمی از نخستین لحظه آفرینش درک می‌کند و این نخستین چیزی است که با تمام وجود آن را احساس و تجربه می‌کند و پس از آن است که خوردن و آشامیدن و دیدن و شنیدن را می‌آموزد و تازه پس از مدتی از تجربه زندگی عادت می‌کند که رنج را کم کم به [...]

این ترم برای برای نخستین بار درس تاریخ اجتماعی شیعه را تدریس می‌کنم و این فرصت را یافتم که بسیاری از دغدغه‌های مطالعاتی و پژوهشی خودم را با دانشجویانم در جریان بگذارم. دانشجویان نسبتا فعال و علاقه‌مند و تیزبینی در این کلاس حاضر می‌شوند و مرا به شوق وامی‌دارند که بیشتر در این زمینه که از دیرباز به آن علاقه‌مند بودم مطالعه و اندیشه کنم.

دیروز مسیحیان در سرتاسر جهان سالروز ولادت عیسی مسیح را جشن گرفتند. شاید هیچ کس نباشد که نداند عیسی مسیح پیامبر مسلمانان نیز هست و آنان او را در عرض پیامبر اسلام در زمره پیامبران اولوالعزم می‌شمارند. اما کمتر از خود پرسیده‌ایم که چرا مسلمانان نسبت به جشن میلاد مسیح تا این اندازه بی‌تفاوت هستند؛ [...]

هفته گذشته در شب آخر کنفرانس آموزش عالی در عراق جشنی به افتخار مهمانان کنفرانس برگزار شد. هنرمندان چندی در این جشن برنامه‌های جذابی ارایه کردند. در خلال این جشن به نکات تامل‌برانگیز فراوانی برخوردم که هر یک اندیشه‌هایی را به خاطرم آورد.
در آغاز جشن برخی از همکارانم خداحافظی کردند و به هتل برگشتند. وقتی [...]

کنفرانس در روز سه‌شنبه با سخنرانی نسبتا طولانی و مفصل مسعود بارزانی آغاز شد. بعد از ظهر سه‌شنبه جلسات کنفرانس در چهار تالار مستقل شروع به کار کردند. جلسات کنفرانس در مجموعه تالارهای ماموستا سعد برگزار می‌شد. حاضران مقالات خود را به یکی از سه زبان عربی، انگلیسی و کردی ارایه می‌کردند. کارگاه‌های نسبتا مفیدی [...]

هفته جاری همایشی بین‌المللی با عنوان «آموزش عالی در عراق» در اربیل کردستان عراق برگزار می‌شود. فردا صبح عازم اربیل هستم و مقاله‌ای با عنوان «تجدید الدراسات الاسلامیه: الرؤیة - المقاربة - المنهج» را در همایش ارایه خواهم داد که از این لینک قابل دریافت است.
در این مقاله از بحران معرفت‌شناختی و روش‌شناختی مطالعات اسلامی [...]

هر روز بارها در برابر آیینه می‌ایستم و خود را تماشا می‌کنم. این چهره را کاملا به خاطر دارم و با آن خو گرفته‌ام و ممکن نیست آن را فراموش کنم و حتا در خواب هم خود را در همین چهره می‌بینم. آیا من همین چهره هستم که می‌بینم؟ چهره من پیش از این متفاوت [...]

تا کنون چقدر به موضوع مرگ به طور جدی اندیشیه‌اید؟ آیا این گونه نیست که معمولا تنها هنگام حضور در گورستان و یا مجلس ختم و امثال آن است که ناخواسته به یاد مرگ می‌افتیم و در اثر آن افسرده حال شده و سعی می‌کنیم در اسرع وقت از آن حالت رهایی یابیم و فرار [...]

برای آن که فهم درستی از حوادث تاریخ اسلام و حتی حوادث معاصر در بسیاری از کشورهای عربی داشته باشیم، باید ابتدا قبیله را خوب بشناسیم و ساختار اجتماعی و سیاسی آن را تحلیل کنیم. انسان عرب در قالب قبیله، هویت تاریخی و اجتماعی خود را درک می‌کرد و قبیله بستر طبیعی به فعلیت رساندن [...]

دوره امامت امام رضا ازمهمترین نقطه های عطف تاریخ تشیع به شمار می رود که برای شناخت آن لازم است ابتدا نگاهی به جایگاه آن در سیر تاریخی امامت شیعی بیفکنیم. بررسی رابطه و نسبت فعالیت‌های هر امام با امام دیگر از موضوعات مهم مطالعه تاریخ تشیع به شمار می‌رود. نمی خواهم از منظر فلسفه [...]

ترانه‌هایش را از آغاز دبستان به یاد دارم و تا کنون که دوره میانسالی را سپری می‌کنم هنوز از خواندن سروده‌هایش لذت می‌برم. کمتر شاعری چنین شانسی دارد که بتواند برای همه فصول عمر شعر سراید. او ساده و بی‌پیرایه شعر می‌گفت. فهمیدن شعرهایش سخت نبود و نیاز به خواندن و دانستن زیادی نداشت. او [...]

آیا تا کنون به چیستی شعر اندیشیده‌اید؟ به چه سخنی شعر می‌گوییم؟ مرز سخن شعری و غیر شعری چیست؟ چه ویژگی‌هایی سخنی را شعر می‌گرداند؟ این ویژگی‌ها را باید در شکل و یا مضمون سخن شعری جستجو کرد؟ پاسخ این پرسش‌ها تعداد زیادی از فیلسوفان و ادیبان و زبان‌شناسان و ناقدان را از دوره ارسطو [...]