خردی در جستجوی راه

این عنوان را از فصلی از کتاب «زکی نجیب محمود» فیلسوف معروف معاصر مصری برگرفته‌ام. عنوان کتاب «قصة عقل» و فصل نخست آن «عقل یلتمس الطریق» است. او در این فصل با نگاهی فلسفی به شرح حال سیر رشد علمی خود از کودکی تا زمان نگارش کتاب پرداخته است.
او در جستجوی پیدایش نخستین دیدگاه‌های فکری خود به اعماق گذشته سیر کرده، کودکی خویش را می‌کاود و در آن جز مجموعه‌ای احساسات مبهم و مخلوطی از ترس و شادی و تردید و … نمی‌یابد و آن گاه در ایستگاه بعدی به نوجوانی بر می‌خورد که در گرماگرم احساسات عمیق دینی و معنوی، آن چنان غرق در خشوع معنوی است که کوه‌ها از آن به لرزه در می‌آیند. ایستگاه بعدی دوره جوانی او است که حس کنجکاوی‌اش او را به خواندن هر چه به دستش می‌رسد، واداشته، عطش سیراب‌ناپذیر دانایی را در این دوران پر ماجرا به نمایش می‌گذارد و این که چگونه خواندنی‌هایش او را به این سو و آن سو کشانده و دیدگاه‌های فکری‌اش در سیر تکامل با سرعت تمام به پرواز در آمده، در جایی ثبات و رکود نمی‌یابند.
زکی نجیب محمود با زیبایی تمام، خاطرات خود را مرور کرده و به نگارش در آورده است. چند روز پیش که بخشی از آن را برای دانشجویانم می‌خواندم، ناخواسته یاد خویشتن خویش افتادم. یادم است از نخستین سال‌های کودکی شیفته خواندن بودم. از تاریخ آغازیدم و با شتاب به متون کهنی مانند: مقاتل الطالبیین ابوالفرج اصفهانی رسیدم و با ولع تمام در دوره میانی دبستان، صفحات این کتابها را می‌بلعیدم و به تدریج به ادبیات و فلسفه کشیده شدم و هر چه بر گستره خواندنی‌هایم افزوده می‌شد، تغییر و دگرگونی پیوسته‌ام را بیشتر احساس می‌کردم. احساس ماری را داشتم که به سرعت پوست می‌اندازد و چهره جدید به خود می‌گیرد؛ با این تفاوت که تغییر را در درون و حقیقتم می‌یافتم.
اکنون که پس از سال‌ها به خود می‌نگرم، در شگفتم که آیا این‌ها همه من بودم؟! فیلسوفان از این احساس «من واحد» و نسبت دادن آن به همه دوران عمر به اثبات هویت واحد و تجرد روح می‌رسند و روانشناسان شخصیت ناخودآگاه را محور مشترک این احساس وحدت می‌گمارند و من هنوز نمی‌دانم چگونه در تمام این دوران هم چنان من بودم!!!

2 thoughts on “خردی در جستجوی راه

  1. با سلام و احترام
    پشتگار و اراده شما قابل تحسین است از این همه موفقیت های پی در پی شما بسیار خرسندم و ارزوی توفیق روزافزون برایتان دارم
    ………………………………………………………………………………………………………..
    با سلام و سپاس
    سرکار خانم اسکندری از نظر لطفتان سپاسگزارم. شاد و پیروز و کامیاب باشید!
    معموری

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *