برهان حرکت

برهان حركت: اثبات وجود خدا از راه ريشه‌يابى حركت در جهان هستى
اين برهان در متون فلسفى به ارسطو نسبت داده شده و از آن به عنوان روش فيلسوفان طبيعى در برابر فيلسوفان الهى ياد شده است. تقرير عمومى برهان به اين گونه است كه حركتهاى موجود در جهان هستى به فاعلى براى پيدايش نيازمندند و اين نياز تا هنگامى كه حركتى وجود دارد برقرار است و فاعل حركت اگر خود نيز متحرك باشد باز نيازمند محركى خواهد بود تا آنكه سرانجام بر اساس امتناع دور و تسلسل بايد به محرّكى غير متحرك برسيم كه از آن به محرك اول ياد مى‌شود.
اين برهان با تفصيل بيشتر در دو حوزه علت فاعلى و غايى چنين تقرير مى‌شود: حركت به معناى انتقال تدريجى از استعداد به فعليت، نيازمند علت فاعلى و غايى است، پس هر متحركى در سطح علت فاعلى به فاعل محركى نياز دارد كه خود متحرك نباشد و در سطح علت غايى به هدف و مقصودى كه به سويش پيش رود و اين هدف خود ممكن است حركتى به سوى هدفى ديگر باشد تا آنكه سرانجام اين سلسله اهداف بايد به كمال مطلق‌ختم شود. برهان حركت در هر دو سطح علت فاعلى و غايى گاه بر مبناى مطلق حركت در اجسام و گاه بر مبناى حركت تكاملى نفس انسان و گاه بر مبناى حركت افلاك در دستگاه كيهان‌شناسى فلسفى تبيين مى‌شود.

متن کامل مقاله را در پایگاه دائرة المعارف قرآن کریم ببینید.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *