اتمام حجت

اتمام‌حجّت: پايان مرحله تبليغ و بيان، در روند هدايت و ثبوت تكليف و پايان گفتوگو و مناظره در برخورد با كافران
قرآن كريم در بيان مراحل هدايت، از مقطعى ياد مى‌كند كه حقيقت در آن، به‌طور كامل و روشن بر مردم آشكار شده و ديگر جاى هيچ‌گونه شبهه و پرسشى باقى نمانده و هرگونه اعتراضى نامعقول و برخاسته از عناد و لجاجت* است. انديشهوران مسلمان بر اين مقطع نام «اتمام‌حجّت» نهاده و اين اصطلاح را در حوزه‌هاى كلام، اصول فقه و فقه سياسى با روى‌كردهاى گوناگون به‌كار برده‌اند. اين تعبير در قرآن به صراحت نيامده; امّا دسته‌هاى متعدّدى از آيات بر آن اشاره دارند: آيات نافى هرگونه احتجاج و بهانه از سوى مردم پس از آشكارى راه هدايت* (بقره/2،150; نساء/4،165; انعام/6، 149; شورى/42، 15‌ـ‌16)، بى‌فايدگى عذرآورى‌هايشان (توبه/9،66 و 94; قيامت/75، 15)، آيات بلاغ (اعراف/7، 79 و 93; هود/11، 57; احقاف/46، 35; قمر/54، 4‌ـ‌5) و بيان (بقره/2، 209 و 256; نساء/4، 115; مائده/5، 19; انفال/8، 6 و 42; توبه/9، 70 و 115; فصلت/41، 53; محمد/47، 25‌و‌32) كه به روشنى كامل پيام خداوند اشاره دارند و آيات بيان‌گر عدالت خداوند در عذاب گمراهان (انعام/6،131; اسراء/17،15; مرسلات/77، 5ـ6)، آيات مشتمل بر تهديدهاى پيامبران (آل‌عمران/3،61; هود/11،64; طه/20،61; شعراء/26، 156; قمر/54، 36)، برخى تهديدهاى سياسى و اجتماعى از سوى حاكمان الهى به دشمنان و مخالفان كافر و مشرك (توبه/9،1‌ـ‌5; نمل/27، 37) و آيات پرهيز دهنده پيامبر از هرگونه گرايش به خواسته‌هاى غير الهى مردم و روى‌گردانى از فرمان‌هاى خداوند پس از آشكارى كامل آن‌ها بر حضرت. (بقره/2، 120 و 145; رعد/13، 37)

متن کامل مقاله را در پایگاه دائرة المعارف قرآن کریم ببینید.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *