بازخوردهای بنیادگرایی و سلفیه: چالش‌های نظری با جریان‌های روشنفکری و سنتی

این مقاله ضمن مجموعه مقالاتی با عنوان «بنياد گرايي و سلفيه: بازشناسي طيفي از جريان‌هاي ديني» انتشارات دانشگاه امام صادق، 1390ش منتشر شده است.

چکیده:
بنیادگرایی در نقش جنبشی دینی و در عین حل سیاسی اجتماعی، جریان نوپدیدی در جهان اسلام به شمار می‌رود که تقابل‌های روشنی با جریان روشنفکری و جریان سنتی دارد. تقابل با جریان سنتی از این جا سرچشمه می‌گیرد که بنیادگرایی در صدد بازگشت به ریشه‌ها و محو بدعت‌های پدید آمده در طول تاریخ است؛ در حالی که جریان سنتی به این تحولات تاریخی به مثابه سنت نگریسته و خواهان حفظ و نگهداری از آن است. تقابل با جریان روشنفکری از خاستگاه تئوریک انسان‌گرایانه آن در برابر خاستگاه تئوریک خداگرایانه بنیادگرایی نشأت می‌گیرد. در این مقاله در پی مقایسه تاریخی این سه جریان از جهت شناخت تقابل‌ها در حوزه مبانی نظری هر یک هستیم. در بخش نخست به تقابل بنیادگرایی با نظام‌های مدرنیته و اندیشه سکولاریسم به مثابه بدعت و کفر برخورده و رویکرد تطبیق شریعت نزد بنیادگرایان تحلیل خواهد شد. در بخش دوم تقابل با سازمان سنتی روحانی و، تطورات تاریخی اندیشه دینی بررسی شده و نگرش ایدئولوژیک و انحصارگرایانه و شمولی بنیادگرایان به برداشت دینی خود مورد مطالعه قرار گرفته است. در پایان شاخصه‌های ارائه شده، در خصوص دو نمونه معاصر بنیادگرایی شیعی در عراق تطبیق داده شده است.
واژگان کلیدی: بنیادگرایی – نوسلفیان – جریان روشنفکری – جریان سنتی
بازخوردهای بنیادگرایی و سلفیه

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *