عوام‌زدگی یک آفت است؛ به ویژه اگر در قلمرو یک دانش پدیدار شود. دانش مقوله‌ای نخبه‌گرا است و رهیافت و روش و حتا ادبیات خاص خود را دارد؛ اما اگر آن را به دست عامه نهی و اقتضاءات اپیستمولوژیک آن را به رسمیت نشناسی، آن را گرفتار عوام‌زدگی کرده‌ای و پای جریان پوپولیستی را درون آن گشوده‌ای. این جا است که دانش، مسخ شده و تغییر هویت می‌دهد.
رشته‌های علمی در حوزه‌های مطالعات دینی بیشترین آسیب را از عوام‌زدگی می‌برند. زیرا شور و حماسه دینی افراد آنها را وامی‌دارد که بدون گذر از مقدمات علمی لازم به اظهار نظر و تالیف و گفتگو درباره دین و موضوعات دینی بپردازند. فراوان به افرادی برمی‌خوریم که به راحتی به خود اجازه می‌دهند درباره قرآن و اسلام و تشیع و .. اظهار نظر کرده و به تفسیر برخی آیات و روایات و .. می‌پردازند. گویا مطالعه متون مقدس و موضوعات دینی نیاز به هیچ تخصصی ندارد و هر کس ممکن است به راحتی در این قلمرو دست‌اندازی کند. چگونه است که شناخت ماده و انرژی و حرکت و زمان و .. به دانشی ویژه و مطالعات فراوان و روش مشخص نیازمند است؛ اما مطالعات دینی از این قبیل نیست.
عوام‌زدگی در مطالعات دینی از آفت‌های پرآسیبی است که بسیاری از مشکلات اجتماعی و فرهنگی جامعه ما و بسیاری دیگر از جوامع اسلامی از آن ناشی می‌شود. به ویژه آن که جامعه ایرانی جامعه‌ای دینی است و شیوه فهم و تلقی مردم از دین ناگزیر بر شیوه زندگی و ارتباطات اجتماعی و به طور کلی ساختار زندگی جمعی ما آثار مستقیم می‌گذارد. دین در این جامعه یک خصوصیت فردی نیست که طرز تلقی افراد از آن صرفا تاثیرات فردی داشته باشد و آثار اجتماعی آن غیر مستقیم و ثانوی باشند.
عوام‌زدگی در مطالعات قرآنی سابقه‌ای بس دراز دارد و به نیمه نخست سده اول بازمی‌گردد. جریان قصاص سابقه تاریخی عوام‌زدگی در تفسیر قرآن به شمار می‌روند. عرب از پیش از اسلام به قصه علاقه وافر داشته و قصه از صناعت‌های رایج بین عرب قبل از اسلام به شمار می‌رفت. در چنین فضایی قرآن نیز برای پیشبرد اهداف هدایتی خود فراوان از قصه‌گویی استفاده کرده است. واژه قصه و هم‌خانواده‌های آن بیش از بیست بار در قرآن آمده و آیات قرآن نیز به ندرت از نوعی حکایت و قصه‌گویی تهی‌اند؛ تا آن جا که برخی مفسران قرآن را مجموعه‌ای از داستان‌های پیاپی معرفی نموده‌اند. قصه‌های مذکور عمدتا به تاریخ بنی‌اسرائیل یا اقوام ساکن در شبه جزیره و پیرامون آن مربوط می‌شد.
نیاز عرب به قصه پس از اسلام نیز ادامه یافته و به تدریج صنفی از مبلغان دینی پدید آمدند که معمولا در مساجد پیش یا پس از نماز به قصه‌گویی می‌پرداختند. بدنه داستان‌های آنان را معمولا قصص قرآن تشکیل می‌داد و برای تکمیل بخش‌های ناگفته قصه از کتاب مقدس و میراث یهودی و مسیحی استفاده می‌کردند. هدف اصلی آنها جذابیت قصه و در ضمن استفاده‌های واعظانه از آنها بوده است. برای همین آنان به جنبه تاریخی داستان‌ها و بررسی درستی یا نادرستی آنها توجهی نداشتند. بسیاری از این داستان‌ها که بعدها در منابع تفسیری و روایی ما در سطح وسیعی منعکس شدند، تاثیرات منفی فراوانی در زندگی فردی و اجتماعی مردم داشته‌اند و حتا پشتوانه بسیاری از عقاید و باورهای عامیانه دینی به این دوره بازگشته، متاثر از میراث دینی قصاص است.
قصاص و واعظان در دوره‌های بعد به عرصه تالیف نیز پا گذاشته و میراث تفسیری انبوهی از خود بر جای گذاشته‌اند. مهمترین این آثار را در مقاله «تفسیر واعظانه» در دایرة المعارف قرآن کریم معرفی و برررسی کرده‌ام. این شیوه تفسیری در دوره معاصر نیز ادامه یافته که نیاز و اقبال عامه به این نوع تفسیر را نشان می‌دهد. افزون بر آن وجود مجموعه وسیعی از نشریات و رسانه‌ها و پایگاه‌های اینترنتی عمومی زمینه گسترش عوام‌زدگی در فهم قرآن را فراهم و تقویت می‌کنند. بر همه این‌ها بیافزایید قوانین متسامحانه آموزش عالی و دانشگاه‌ها در تدوین و طراحی رشته علوم قرآنی و روند آموزشی آن.
این جریان رو به فزونی خطری بزرگ در مسیر نگرش علمی به قرآن است. از این روی بر دانشمندان مطالعات قرآنی ضروری می‌نماید که به اصلاح و پالایش ساختار آموزشی این رشته همت گماشته و به طور جدی به اصلاح طرز تلقی مردم از این رشته علمی اندیشیده و بنیه علمی آن را تقویت کنند. وجود قوانینی مانند امکان ورود حافظان قرآن به این رشته بدون توجه به سابقه علمی و مطالعاتی آنها و نیز بی‌توجهی به ضرورت آشنایی دانشجویان مطالعات قرآنی به زبان‌های اروپایی و حتا زبان‌های باستانی چون عبری و سریانی و نیز پیشرفت‌های نوین در مطالعه متون مقدس و … از آفت‌های مهم این مطالعات به شمار می‌رود که ناشی از نگرش عامیانه به این رشته علمی است.